26 de maio 2024

51 Semana de Música do Corpus – Festival Cidade de Lugo

Domingo, 26 de maio de 2024  – Capela de Santa María, 19:30 h

 

Son de Corda

Esperanza Iglesias, soprano
Carmen Prendes, contralto
Fernando G. Jácome, tenor
Antón Castro, baixo

Sara Ruiz, viola da gamba
Rafael Muñoz, arquilaúde
Nicolás Varela Garcia, órgano

Uxía Vázquez, actriz

 
 
 
 
 
 

 

Programa:

O mérito das mulheres

Vittoria Aleotti (1575 ca. – 1640 ca.)

Ghirlanda de Madrigali a 4 voci (1593)

            Hor che la vaga aurora

            Baciai per aver vita

 

Riccardo Rognoni (ca. 1550 – 1620)

Ancor che col partire

 

Vittoria Aleotti (1575 ca. – 1640 ca.)

Ghirlanda de Madrigali a 4 voci (1593)

            Dicesti anima mia

            O dolc’eterno amore

            Io dal sofferto foco

 

Francesca Caccini (1587-1641)

Il primo libro delle musiche (1618)

Dispiegate guancie amate

 

Giovanni Girolamo Kapsberger (c. 1580 – 1651)

Toccata sesta per liuto

 

Francesca Caccini (1587-1641)

Il primo libro delle musiche (1618)

Chi desia di saper che cosa è amore

 

Maddalena Casulana (1544 ca. – 1590 ca.)

Il secondo libro de madrigali a quatro voci (1570)

O notte O cielo O mar

Canzona

Cinta di fiori un giorno (prima parte)

Gli occhi lucenti (seconda parte)

La dea che nel mar nacque (terza parte)

Io felice pastore (quarta parte)

Per lei pos’ in oblio (quinta et ultima parte)

 

Claudia Sessa (1570 ca. -1617 ca. )

Canoro Pianto di Maria Vergine sopra la faccia di Christo Estinto (1613)

            Sopra gli occhi

            Sopra le orecchie

 

Francesca Caccini (1587-1641)

Jesu corona Virginum

 

Vittoria Aleotti (1575 ca. – 1640 ca.)

Ghirlanda de Madrigali a 4 voci (1593)

            Mentre l’ardite labbia

            Ahi che per altro

            Amor mio, perchè piangi?

            Ch’io non t’ami cor mio

            O dolc’anima mia

 


 

 

O mérito das mulheres

Giuseppe Passi escribiu en Venecia, a finais do século XVI, un libro titulado “Diffeti delle donne” (Defectos das mulleres), un texto misógino que recolle os estereotipos de xénero da sociedade veneziana da época. Moderata Fonte, escritora e filósofa pseudónimo de Modesta Pozzo (1555 – 1592), ao ler o manuscrito decidiu escribir a xeito de réplica “Il merito delle donne“ (O mérito das mulleres) o que foi o primeiro documento escrito por unha muller facendo apologia da muller. Finalmente o libro de Passi foi publicado no 1599 e un ano máis tarde, postumamente, apareceu na prensa a réplica que escribira Moderata Fonte en defensa das mulleres.
Partindo do texto de Fonte, traducido ao galego para este concerto por Sonia Fernández, a actriz María Garat elaborou unha dramaturxia que tamén interpreta e que usaremos como fío condutor para mostrar a obra musical de mulleres italianas, contemporáneas de Moderata Fonte, compositoras de indubitável mérito.
Vittoria Aleotti (Ferrara,? 1575- despois do 1620), moza compositora e organista, publicou no 1593, con preto de 18 anos un libro de madrigais “Ghirlanda de Madrigali a 4 voci” do que damos boa mostra no concerto. Non se sabe con certeza se Vittoria Aleotti e Rafaella Aleotti son dúas irmás ou se Vittoria é a mesma persoa que a monxa Raffaella que mudara de nome tras tomar os hábitos. En todo o caso parece posíbel que sexan a mesma persoa, e sinalamos como mérito especial de Raffaella o ser a primeira muller a quen se lle publicou música relixiosa na prensa.
Outra compositora, de máis nomeadamente coñecida do grupo, é Francesca Caccini (1587-despois de 1641) foi unha compositora, cantante, alaudista, profesora de música e poeta de Florença a quen lle recoñecemos o mérito polo seu carácter de precursora ao ser a súa obra “La liberazione di Ruggiero” a considerada como a ópera máis antiga dunha compositora.
E o mérito de ser a primeira muller que viu a súa obra publicada no prelo corresponde a Maddalena Casulana (c.1544 – †1590). Esta compositora, alaudista e cantante, polo seu apelido parece nacer en Casole d’Elsa, preto de Siena. Unha mostra do seu segundo libro de madrigais poderá ser escoitado aquí. Na dedicatória do seu primeiro libro de madrigais publicado en Venecia dirixida a Isabel de Médicis, escribe Casulana “Desexo mostrar ao mundo, tanto canto podo nesta profesión musical, a vaidade errónea de que só os homes posúen os dons da arte e do intelecto, e que eses dons nunca son dados ás mulleres.”
Finalmente, Claudia Sessa (1570 – c.1617) foi unha compositora italiana, freira no convento de Santa María Annunciata en Milán. Foi recoñecida como cantante, instrumentista e compositora, alén da súa virtude monástica. San coñecidas dúas das súas obras, publicadas en 1613, que presentamos neste concerto.
En medio deste universo feminino, dúas pequenas obras de dous compositores masculinos: Riccardo Rognoni (ca. 1550 – 1620) e Giovanni Girolamo Kapsberger (c. 1580 – 1651), que asoman neste concerto como contemporáneos destas mulleres que transitaron o inicio do barroco no paso dos séculos XVI a XVII, activos un en Milán, outro en Venecia.

© Son de Corda

 


Son de Corda

O cuarteto vocal Son de Corda é unha formación lucense, relativamente nova, que ten vocación de facer tanto música a capella coma con acompañamento instrumental.

Piar básico do cuarteto é o de ter un amplo repertorio lusófono e, para iso, están en contacto con compositoras/es e arranxistas, co fin de “actualizar” a nosa música medieval, tradicional e de autor/a. Mostra disto é a recente estrea de “Cartas alén” no Vello Cárcere de Lugo.

Son de Corda colabora con outras formacións musicáis coma o Concentus Lucensis co cal, recentemente, deu varios concertos nas cidades italianas de Saronno, Piacenza e Milán e Lugano (Suíza), baixo a batuta de Stefano Molardi e Giulio Mercati. Asímesmo,  participa activamente en diversos ciclos de música coma o Ciclo de Música Sacra “O son de Santa Maria”, en Vilabade (Castroverde), compartindo programa co organista italiano Giulio Mercati ou o Ciclo Músicas no Camiño Primitivo, coa formación Díese Ensemble.

Entre o seus últimos traballos, cabe destacar o proxecto  “Na casa Deles…”, presentado en diversos escenarios da provincia de Lugo e do resto de Galicia, colleitando éxito e moi boa crítica.

Cabe sinalar que, meirande parte do diñeiro recadado nas actuacións de Son de Corda é reinvestido na creación de novo repertorio musical en galego.

Esperanza Iglesias, soprano.

Esperanza Iglesias Méndez é titulada em Historia e Ciencias da Música pola Universidade de Oviedo. Ten, tamén, os títulos de Profesora Superior de Piano (Oviedo), Solfexo, Teoría da Música, Transposición e Acompañamento (Santiago de Compostela), Pedagoxía Musical, Harmonía, Composición e Instrumentación (Santiago de Compostela), e Canto (Lugo). Actualmente é Profesora de Música de Educación Secundaria Obrigatoria e Bachalerato no IES «Rio Miño» de Rábade.

Carmen Prendes, contralto.

Carmen Prendes Veiga é titulada em Historia e Ciencias da Música pola Universidade de Oviedo. Titulo de Profesora de Piano por el Conservatorio de Gijón. Actualmente, profesora de Música de Educación Secundaria Obligatoria en el CPI Luís Díaz Moreno de Baralla.

Fernando G. Jácome, tenor.

Fernando G. Jácome é licenciado en bioloxía pola USC e músico de formación autodidacta. Como director de coro formouse con Manel Cabero, Javier Busto, Julio Domínguez, Carl Høgset, Fernando Eldoro, entre outros, e en técnica vocal con Antón de Santiago, Montserrat Pueyo, Kevin Smith, entre outros.

Antón Castro, baixo.

Antón Castro é mestre especialista de música. Procedente da música tradicional, na que estivo entre outros, no grupo Treboada, no Tangaraño. Actualmente, en Fuxan os Ventos e Tundal.

 

Sara Ruiz estudou viola da gamba con Itziar Atutxa, Ventura Rico, Lorentz Duftschmid e Vittorio Ghielmi e participou en masterclasses con Jordi Savall, Philippe Pierlot ou Christophe Coin. Realizou un máster centrado na Interpretación Retóricamente Informada e gañou premios en concursos internacionais como solista e música de cámara.

O seu primeiro disco como solista «La voix de la viole» con seu ensemble La Bellemont recibiu distincións intenacionais como os cinco diapasóns da revista francesa Diapason. Na actualidade prepara as súas grabacións das suites para viola da gamba de François Couperin e das Fantasías de G.P. Telemann.

Colabora con importantes ensembles de Música Antiga como Amsterdam Baroque Orchestra, La Cetra Baroqueorchester, Armonico Tributo Austria, La Grande Chapelle, Al Ayre Español e Orquesta Barroca de Sevilla, entre moitos outros.

Dende 2018 é directora do Consort de Violas da Gamba da Universidade de Salamanca. Pertence a «Violanet», un consorcio internacional adicado á difusión da viola da gamba. É catedrática de viola da gamba no Conservatorio Superior de Música de Vigo e ten impartido masterclasses en Italia, Austria, Portugal, Francia e Alemaña. Tamén é profesora de viola no proxecto Son das Flores, música para a transformación.

Rafael Muñoz realizou os seus estudos na especialidade de Instrumentos de corda pulsada do Renacimiento e do Barroco no Conservatorio Superior de Sevilla con Juan Carlos Rivera, rematándoos con Premio Extraordinario Fin de Carreira. Posteriormente estudou con Rolf Lislevand na Musikhochschule de Trossingen (Alemania), realizando alí dous posgraos en interpretación laudística e música de cámara.

Como intérprete desenvolve a súa actividade concertística e discográfica en España e noutros países europeos, tocando vihuela, laúde renacentista, tiorba, guitarra barroca e arquilaúde. É membro fundador do ensemble La Bellemont, co cal dirixiu a grabación “Plaisir sacré” adicada aos petits motets de François Couperin e nomeada aos premios ICMA (Internatinal Classical Music Awards).

Rafael Muñoz ten actuado con directores e intérpretes como Jordi Savall, Eduardo López Banzo, Sophie de Bardonnèche, Manfredo Kramer ou Lucie Horsch.

No eido pedagóxico, ten impartido masterclasses en institucións como ESMAE (Porto), Conservatorio Luca Marenzio (Brescia) ou Conservatorio Arrigo Pedrollo (Vicenza). Asemade foi profesor de Instrumentos de corda pulsada do Renacimiento e do Barroco nos Conservatorios Profesionais de Salamanca e Pontevedra e, dende 2014, é catedrático de dita especialidade no Conservatorio Superior de Música de Vigo.

Nicolás Varela García, Organista

Natural de Camiño Real (Lalín, 1996), comeza os seus estudos musicais na especialidade de Percusión aos cinco anos no Conservatorio Profesional de Música de Lalín da man dos mestres José Manuel Taboada Seoane e José Varela Santalla, instrución que continuará na especialidade de Órgano no Conservatorio Profesional de Música de Ourense coa mestra Marisol Mendive Zabaldica, obtendo premio fin de grado en ambas titulacións. Ten perfeccionado a súa formación da man de destacados especialistas como Nick Woud, Romain Kuonen, José Vicente Faus (percusión); Jesús Gonzalo, Giulio Mercati, Juan de la Rubia, Ana Mafalda Castro (órgano) e Bram Sniekers (dirección).

Como compoñente e invitado de numerosas agrupacións ten actuado en escenarios do talle de: World Music Contest (Kerkrade, Países Baixos), Jungfrau Music Festival (Interlaken, Suíza), Festival Río Loco (Touluse, Francia), Certamen Internacional de Bandes de Música Vila de la Sénia (Tarragona), Certamen Internacional de Bandas de Música Armónico de Toro (Zamora)… ademais de participar en diversos proxectos discográficos. Previamente en Santa Eulalia de Silleda (Pontevedra), na actualidade está ó cargo da organista na igrexa de Santa María la Blanca de Alcorcón (Madrid) e é investigador predoutoral en Historia Económica na Universidad Carlos III de Madrid.

 

28 de maio 2024

51 Semana de Música do Corpus – Festival Cidade de Lugo

Martes, 28 de maio de 2024  – Círculo das Artes de Lugo, 20:30 h

 

François Dumont

Piano

 

 

 

 

 

 

 

Programa: 

 

Johann Sebastian Bach (1685-1750)

 Concertó Italiano, BWV 971

  Allegro

  Andante

  Presto

  

Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)

 Sonata para piano nº 10 en Do Maior, K 330

   Allegro moderato

  Andante cantabile

  Allegretto

   

Johann Sebastian Bach / Franz Liszt (1811-1886)

 Preludio e fuga en la menor, BWV 543

 

———————————————-

   

Frédéric Chopin (1810-1849)

Largo (Variación sobre «A marcha dos puritanos» de Bellini)

 Fantaisie-Impromptu, Op. 66

 Barcarola en fa sostido maior, Op. 60

 Impromptu nº 1, Op. 29

 Nocturno nº 13, Op. 48, nº 1

 Balada nº 1 en sol menor, Op. 23

 Nocturno en mi bemol maior, Op. 9,  nº 2

 Balada nº 3 en la bemol maior, Op. 47


 

François Dumont

A carreira internacional do pianista francés François Dumont comezou cos seus premios nos Concursos Internacionais de Piano Chopin, Queen Elisabeth, Clara Haskil e Monte Carlo.

Entre os seus recentes compromisos destacar que François acaba de debutar no mítico Musikverein de Viena. As súas actuacións máis relevantes desta tempada incluirán a interpretación de Totentanz de Liszt coa orquestra National de France, dirixida por François-Xavier Roth e un programa de Chopin no Teatro dos Campos Elíseos de París.  Leonard Slatkin elixiu a Dumont como solista para gravar os dous Concertos para piano de Ravel coa Orquestra Nacional de Lyon, que foi editado no selo Naxos con grande aclamación por parte da crítica.

Dumont actuou como solista con orquestras de todo o mundo como a Orquestra do Teatro Mariinsky, a Filharmónica Nacional de Varsovia, as Sinfónicas de Cleveland e Tokio. Numerosas actuacións en solitario levárono, entre outros, aos festivais de Chopin en París, Nohant, Xenebra, Festival Internacional da Roque d’Anthéron, Piano aux Jacobins en Toulouse e no Kennedy Center de Washington. Tamén é invitado regularmente a China, Xapón e Corea do Sur.

A súa discografía inclúe as Sonatas completas de Mozart, a música para piano completa de Ravel, Tríos completos de Beethoven e Schubert, tres álbums dedicados a Chopin e dous a Bach. Gravou os Nocturnos de Fauré en piano de época e está gravando os concertos completos de Mozart coa Orquestra Nacional de Bretaña, dirixindo dende o teclado.

A música de cámara é unha parte importante da vida musical e as actuacións de Dumont. Adoita colaborar con Sayaka Shoji, Marc Coppey, Augustin Dumay, Laurent Korcia, os cuartetos Prazak e Voce, e explora o repertorio de Lieder coa súa esposa, a soprano Helen Kearns.

Moi involucrado na música contemporánea, François Dumont colabora activamente con compositores como Bacri, Dusapin, Finzi, Lacaze, Murail ou Tanguy.

Nacido en Lyon, estudou con Pascale Imbert, Chrystel Saussac e Hervé Billaut. Ata que aos catorce anos ingresou no Conservatorio Nacional Superior de Música de París e estudou con Bruno Rigutto. Posteriormente estudou no prestixioso Instituto Internacional de Piano Academy Lake Como e a Fundación Lieven Piano con artistas como Dmitri Bashkirov, Leon Fleisher, Murray Perahia, Fou Ts’ong e William Grant Naboré.

François Dumont é profesor de piano na Haute-Ecole de Musique de Xenebra / Neuchâtel, e é invitado regularmente a clases maxistrais en Europa e Xapón.  

 

Notas

Publicado en 1835, o Concerto italiano mostra a mestría de Bach á hora de asimilar o estilo italiano, representado por compositores como Vivaldi, do que transcribiu o Concerto para catro violíns, á súa propia linguaxe polifónica. Bach utiliza os dous teclados do clavecín para imitar os contrastes entre solo e tutti, e o movemento lento do Concerto Italiano é unha das melodías máis elocuentes e infinitamente ornamentadas xamais escritas.

As obras de Bach inspiraron a numerosos compositores que transcribiron as súas obras. A maxistral transcrición para piano de Liszt do Preludio e Fuga en la menor para órgano é un exemplo da reverencia de Liszt por Bach, así como unha poderosa exploración das sonoridades e posibilidades do piano.

A sonata K.330 de Mozart publicouse no verán de 1784, xunto con outras dúas sonatas. Esta sonata é un milagre de equilibrio, beleza de formas, limpidez de inspiración. A súa aparente sinxeleza non debe ocultar a gran sofisticación de moitos detalles, con sutís cambios harmónicos. O momento máis conmovedor é a parte media do movemento lento, onde Mozart cambia de tonalidade maior a menor. Este episodio meditativo, levado por notas repetidas na man esquerda, é extraordinariamente expresivo, pero interior.

Bach e Mozart foron os dous compositores que máis admiraba Chopin. Todos os días estudaba O teclado ben temperado de Bach e, aínda que non interpretou a Mozart, as súas obras representaban un ideal de equilibrio e graza. Pódense relacionar os consellos de Mozart sobre como interpretar movementos lentos, cunha man esquerda firme e unha man dereita cantando libremente, coa propia concepción do rubato de Chopin.

Os nocturnos, impromptus e baladas foron xéneros específicos case inventados por Chopin; polo menos el os levou ao seu apoxeo, co bel canto pianístico dos nocturnos, o virtuosismo caprichoso dos impromptus e o carácter épico e narrativo das baladas. A Barcarola, un gran nocturno, é unha das obras máis visionarias de Chopin, con enriquecidas harmonías cromáticas que abren o camiño a Debussy e Wagner.

               François Dumont