31 de maio 2024

51 Semana de Música do Corpus – Festival Cidade de Lugo

Viernes, 31 de maio de 2024  – Círculo das Artes de Lugo, 20:30 h

 

LA GUIRLANDE
Alicia Amo, soprano
Luis Martínez, traverso e dirección

Cristal Bello

Músicas ao divino na España e o México do vicerreinado do século XVIII

 

 

 

 

 

 

 

 

La Guirlande

Alicia Amo, soprano

Luis Martínez, traverso e dirección

Rahel Wittling, violín

Aliza Vicente, violín

Hyunkun Cho, violonchelo

Manuel Minguillón, arquilaúde e guitarra barroca

Silvia Jiménez, contrabaixo

Joan Boronat, clave

       

  CRISTAL BELLO

 

Ignacio Jerusalem y Stella (1707-1769)

Cristal bello. Aria de frauta a solo con violíns e baixo ao Santísimo

Area (Largo)

  

José de Nebra (1702-1768)

Sonata de 8º ton

  

Jaime Casellas (1690-1764)

Inmenso amor. Ton a solo con frauta ao Santísimo Sacramento*

Aria (Largo)

Recitado

Coplas (Largo)

Recitado

Aria (Allegro)

  

Ignacio Jerusalem y Stella

Versos de segundo ton

 

 Francisco Hernández Illana (ca. 1700-1780)

Erizada la noche. Cantada ao Nacemento con violíns (1776)*

Recitado

Area (Andante)

   

Pietro Antonio Locatelli (1695-1764)

Sonata nº 6 Op. 2 en sol menor para frauta traveseira e baixo continuo

Largo

Allegro

Largo

Allegro

 

Juan Martín Ramos (1709-1789)

Sígueme, pastor. Cantada aos Santos Reis con violíns e frauta obrigada (1772)*

Recitado con instrumentos

Area (Allegro)

 

             *Estrea en tempos modernos.

               Edicións de Raúl Angulo e Antoni Pons (Ars Hispana)

 


Cristal Bello

Músicas ao divino na España e o México do vicerreinado do século XVIII

 

No presente programa propoñemos unha selección de obras sacras que foron interpretadas na España e o México do vicerreinado do século XVIII. Os compositores presentes neste concerto pertencen a unha xeración nacida arredor de 1700, unha xeración moi influída por compositores napolitanos como Leonardo Vinci ou Leonardo Leo, cuxa música tivo unha gran difusión no mundo musical hispánico do século XVIII. Son precisamente os compositores desta xeración os que empezan a compoñer de forma habitual para frauta traveseira, un instrumento que se foi introducindo de forma paulatina nas capelas musicais de España a partir de 1720-1730, e posteriormente nas capelas musicais de Hispanoamérica, como ocorre nas catedrais de Guatemala ou Nova España (México). A aria Cristal bello é un bo exemplo do uso deste instrumento en Hispanoamérica, obra do violinista e compositor Ignacio de Jerusalem y Stella, nacido en Lecce (Nápoles) en 1707. Tras traballar no Coliseo de Cádiz en 1732, Ignacio de Jerusalem viaxou a México en 1742 para traballar no Coliseo desta cidade. En 1749 foi nomeado mestre de capela interino da catedral de México, cargo que ocupou xa como titular dende 1750 ata a súa morte en 1769. Tamén de México procede o manuscrito que utilizamos das sonatas para frauta traveseira de Pietro Antonio Locatelli (1695-1764), cuxa copia conservada no Museo Nacional de Antropoloxía e Historia de México está datada nesta cidade en 1759.

En canto aos músicos activos na España do século XVIII, seleccionamos obras de algúns dos máis importantes compositores que traballaron para diversas capelas musicais: José de Nebra (1702-1768), organista da Real Capela e posteriormente Vicemestre de capela desta institución; Francisco Hernández Illana (ca.1700-1780), mestre de capela no Real Colexio do Corpus Christi de Valencia e nas catedrais de Astorga e Burgos; Juan Martín Ramos (1709-1789), mestre de capela da catedral de Salamanca; e finalmente Jaime Caselllas (1690-1764), mestre de capela da igrexa de Santa María do Mar de Barcelona e da catedral de Toledo.

De Nebra interprétase unha Sonata de oitavo ton, conservada actualmente no Arquivo Histórico Provincial de Capuchinos de Pamplona dentro do legado do Padre Donostia. Seguindo o modelo imposto en España por Domenico Scarlatti (1685-1757), a Sonata de Nebra presenta unha forma bipartita dentro dunha factura tipicamente galante. De Illana incluímos a cantada Erizada la noche, obra tardía composta para o oficio de maitíns de Nadal da catedral de Burgos, na que os motivos nerviosos e os contrastes dinámicos dos violíns representan o “sañudo vento que ameaza ao neno Xesús acabado de nacer. Esta obra, sen saír dos moldes do gusto galante, presenta unha nova sensibilidade, máis escura e tráxica, que se pode poñer en correspondencia co movemento Sturm und Drang, que caracteriza as sinfonías de Haydn desta época. De Juan Martín Ramos seleccionouse a cantada Sígueme, pastor, destinada ao oficio de maitíns de Reis, na que a frauta traveseira, en diálogo continuo cos violíns e a voz, se utiliza para reforzar o tema pastoril do texto. A aria desta cantada, de pleno estilo galante, pertence a un tipo que se describiu como “arias de dobre afecto”. Estas arias, habituais nas zarzuelas dos anos 30 e 40 do século XVIII, distínguense por expoñer afectos contrastantes a través dun cambio de tempo, introducindo con isto un maior dinamismo dramático. No caso da aria da cantada Sígueme, pastor, unha sección rápida, que representa a idea de movemento dos pastores que acoden ao portal, vai intercalada por outra sección lenta que expresa o sentimento amoroso dos personaxes. Finalmente, a obra ao Santísimo Inmenso amor, pertencente á etapa barcelonesa de Jaime Casellas, destaca pola peculiaridade de usar a frauta traveseira como único acompañamento instrumental melódico. Aínda que a obra estea identificada como ton na fonte musical, en realidade segue o esquema da cantada hispana das primeiras décadas do século XVIII, pois nela se combinan algunhas seccións de orixe italiana, como os recitados e arias, con outras seccións características da tradición hispana, como as coplas estróficas.

 

          La Guirlande

Antoni Pons Seguí

Asociación Ars Hispana

 

 

La Guirlande

 Fundado por Luis Martínez Pueyo durante a súa estadía na Schola Cantorum Basiliensis, La Guirlande é un dos ensembles especializados en interpretación historicista da música dos séculos XVIII e XIX máis versátiles do panorama actual.

Galardoados cunha Bolsa de estudos Leonardo 2022 da Fundación BBVA, un primeiro premio nos premios CREAR 2022 e un segundo premio nos premios CREAR 2021 e CREAR 2018 a Xoves Creadores Aragoneses, o Premio GEMA 2018 ao Mellor Grupo Xove, así como gañadores de varios concursos internacionais como o XVIII Biagio-Marini Wettbewerb e o V Concurso Internacional de Música Antiga de Xixón, o repertorio da Guirlande céntrase naquela música do século XVIII e XIX onde a frauta desempeña un papel fundamental: dende a sonata para frauta – con clave ou pianoforte obrigado, así como con baixo continuo – ata o concerto solista, pasando por todo tipo de combinacións de música de cámara. Ademais, o uso de instrumentos orixinais ou réplicas dos mesmos, así como un rigoroso estudo histórico da práctica interpretativa a través de diferentes tratados e fontes, marcan o principal obxectivo da Guirlande: conseguir unha interpretación do repertorio o máis achegado posible á idea orixinal de cada un dos compositores.

La Guirlande conta con músicos de recoñecido prestixio no campo da interpretación historicista. Formados nalgunhas das escolas máis importantes do mundo no ámbito da música antiga (Schola Cantorum Basiliensis, Conservatoire National Supérieur de París, Koninklijk Conservatorium den Haag), todos eles colaboran con ensembles e orquestras de renome a nivel europeo e internacional. Dende a súa fundación, La Guirlande participou en importantes festivais como Freunde Alter Musik Basel, Festival Internacional de Santander, Quincena Musical de San Sebastián, Festival de Música Antiga de Úbeda e Baeza, Festival de Música Antiga de Sevilla, Festival Internacional de Arte Sacra da Comunidade de Madrid, Semana de Música Antiga de Áraba, Festival de Música Antiga de Peñíscola, Festival de Besançon – Montfaucon, Festival Fora do Lugar, Festival Baroque Vivant Basel, Festival de Música Barroca de Albacete, Festival de Música Antiga de Casalarreina, Clásicos en Verán da Comunidade de Madrid, Ciclo de Concertos de Órgão en Vila Nova de Famalicão e Santo Tirso, e Festival 5 Segles de Música a l’Eliana, entre outros.

La Guirlande toma o seu nome dun dos principais símbolos do Deus Apolo, signo de gloria e recoñecemento nas artes, a sabedoría, e os xogos.

 

Luis Martínez

Nacido en Zaragoza en 1988, e tras realizar os seus estudos superiores de frauta traveseira no Conservatorio Superior de Música de Aragón, comeza os seus estudos de Traverso na Escola Superior de Música de Cataluña (ESMUC) baixo a tutela do frautista Marc Hantaï, con quen continúa estudando posteriormente na Schola Cantorum Basiliensis. Ademais, ao mesmo tempo recibe regularmente clases de frauta clásica e romántica en París da frautista Amélie Michel (Orchestre des Champs Elysées).

Luis Martínez ampliou os seus coñecementos (tanto en traverso como en música de cámara) recibindo clase de grandes personalidades da música antiga como Barthold Kuijken, Wilbert Hazelzet, Kate Clark, Rachel Brown, Lisa Beznosiuk, Ashley Salomon, Valérie Balssa, Agostino Cirillo, Hopkinson Smith, Jesper Christensen, Olivier Baumont, Kristian Bezuidenhout, Manfredo Kraemer, François Fernandez, Amandine Beyer, Leila Schayegh, ou Emmanuel Balssa entre outros.

Membro fundador e director artístico da Guirlande, Luis Martínez colaborou con orquestras e grupos como Orchestra of the Age of Enlightenment, Les Musiciens du Prince Monaco, Collegium 1704, Il Gardellino Orchestra, Bach Akademie Luzern, Ensemble Cristofori, The Bach Collektiv, Forma Antiqva, Ensemble Los Elementos, Los Mvsicos de Sv Alteza, Orquestra Barroca Catalana, Ensemble Phaedrus, Chiave d’Arco Barockorchester, Cardinal Complex e Svapinga Consort. Luis Martínez gravou discos para os selos Decca, Glossa, Passacaille, Vanitas, Coviello Classics e Orpheus Classical.

É ademais profesor de traverso na ESMUC (Escola Superior de Música de Cataluña), e director artístico do Festival de Música Antiga de Épila.

 

Alicia Amo

Tras estudar violín no conservatorio burgalés Antonio de Cabezón compaxinándoo con ballet e percusión clásica, Alicia Amo obtén o título superior de violín en Musikene coas máis altas cualificacións, continúa na Universidade de Graz e estuda a Licenciatura e Máster de canto histórico na Schola Cantorum Basiliensis conseguindo Matrícula de Honra. Realiza dous Operastudio con A. Zedda (Bel Canto) e R. Jacobs (Mozart) e é gañadora do Manhattan & Berliner Internacional Music Competition, Concurso Internacional Mozart de Granada, o Concorso Internazionale di Canto di Napoli e as residencias de Ambronay, Royaumont e Fundazione Cini de Venecia. Entre os seus mestres de canto cabe destacar a Gerd Türk, Richard Levitt, Rosa Domínguez, Margreet Honig e Jean-Ronald Lafond.

    Canta como solista repertorio dende o século XVI ata o século XXI con agrupacións de cámara e xunto a orquestras como a Nacional de España, Sinfónica de RTVE, Sinfónica de Bilbao, Sinfónica de Euskadi, de Tenerife, Real Filharmonía de Galicia, Comunidade de Madrid, Düsseldorfer Philharmonie, B’rock Orchester, Bochumer Philharmonie, Haydn Philharmonie, Barroca de Sevilla, Il Pomo d’Oro, La Cetra Basel, Zürich Kammerorchester, Danish Chamber Orchestra, Pygmalion, I Gemelli, Le Banquet Céleste, Israel Camerata Jerusalem ou Wroclaw Baroque Orchester. Presentouse en salas e teatros como A Maestranza de Sevilla, A Zarzuela e Auditorio Nacional de Madrid, Campoamor e Auditorio Príncipe Felipe de Oviedo, Arriaga e Euskalduna de Bilbao, Palacio de Carlos V e Auditorio Manuel de Falla de Granada, Kursaal e Victoria Eugenia de San Sebastián, Palau da Música e Liceu de Barcelona, Opera Royale de Versailles Les Champs Elysées de París, Bordeaux, Lyon, Capitole de Toulouse, Montpellier, Ambronay, Victoria Hall de Xenebra, Massimo de Palermo, Colonia, Schloss Esterházy Eisenstadt, Essen Phiharmonie, Tonhalle Düsseldorf, Semperoper Dresde, Wiener Konzerthaus, Theater an Der Wien e Xerusalén.