7 de decembro – Vicente Antequera, barítono / Óscar Oliver, piano

Programa:

F. Schubert: Winterreise (Viaxe de inverno)


Vicente Antequera, barítono

Nace en Valencia, onde realiza os seus estudos musicais obtendo o título superior de canto. Posteriormente completa a súa formación na Opera-Studio de Genève e na Scuola musicale di Milano con Bianca Maria Casoni. Durante ese período recibe leccións de mestres coma Francisco Valls, Ian Baar, Lorraine Nubar, Renato Bruson, Bonaldo Giaiotti, Carlos Chausson e Giulio Zappa para o repertorio de ópera en centros musicais como o Festival lírico internacional de Callosa d’en Sarriá, a Academia musical de Niza ou a Academia Chigiana de Siena entre outros e con Miguel Zanetti, Wolfram Rieger ou Dalton Baldwin en repertorio de cámara. É premiado nos concursos de Orvieto e Pavía (Italia), en cuxos festivais debuta a Bohème (Marcello) e Elisir d’amore (Belcore).

O seu repertorio comprende obras de diferentes épocas, dende o barroco ata a música contemporánea, levándoo esta a participar nos XX e XXI Festivais internacionais de música contemporánea de Valencia ENSEMS, onde estrea obras de Luis de Pablo ou Mauricio Sotelo entre outros. En 2013 protagonizou a estrea da ópera O versador de Josep Sanz Biosca. Ofrece variedade de recitais entre os que se encontran os realizados para o Círculo de amigos del Liceo de Barcelona e Amigos de la ópera de Madrid. Intervén no festival La huella de España na Habana, na capital cubana interpretando El retablo de maese Pedro de Falla con produción do Instituto valenciano de la música, participou na estrea absoluta de obras en España como Der Kaiser von Atlantis de Víktor Ullmann.

Óscar Oliver, piano

Nace en Massalavés (Valencia) en 1976. Aos 8 anos ingresa na Escolanía de Valencia onde comeza a estudar canto, órgano, violín e piano, sendo nomeado organista da Real Basílica de Valencia á idade de 13 anos. Máis tarde, gradúase no Conservatorio Superior de Valencia, coas máximas cualificacións, baixo tutela de Victoria Alemany e Adolfo Bueso, perfeccionándose máis tarde con Ramón Coll en Barcelona e con Ana Guijarro en Madrid. Tamén recibiu clases de Graham Jackson e Rita Wagner.

O seu interese pola música vocal e pola música de cámara levouno a colaborar cos máis destacados músicos e cantantes valencianos. Froito desta actividade camerística ofreceu recitais en cidades como Praga, Neuchatel, Laussane, Sión, Innsbruck, así como nas principais salas españolas invitado pola Universitat de València, Juventudes Musicales, Ibercaja, Amics del Liceu, a Fundación FIDAH e l’HAMU de Praga entre outros.

Winterreise

É certo, que o Winterreise de F. Schubert non require presentación e calquera análise que poidamos formular acerca do máis importante ciclo de lied que compuxese xamais, non fará máis que redundar no xa dito anteriormente por prestixiosos musicólogos. Se cadra sexa abondo para avaliar a magnitude da obra, resaltar a circunstancia de que Diestrich Fischer-Dieskau, para moitos o cantante de lied máis importante do século XX, deixounos un legado de cinco gravacións do ciclo en diferentes etapas da súa carreira e con diferentes pianistas, ou que o tenor Ian Bostridge non só o gravou en varias ocasións se non que é autor do libro sobre o ciclo, Anatomía de una obsesión, un título moi revelador. Trátase pois dun dos retos máis importantes para calquera cantante ou pianista, non só pola importancia da obra, senón pola dificultade que formula, e que obriga a un denso e oneroso estudo técnico e interpretativo.

As súas 24 cancións -para voz e piano- son dous conxuntos de 12 poemas de Wilhem Muller que Schubert musicou e uniu nunha soa obra (OP 89, D 911), escrita durante o derradeiro ano da súa vida. Disto dedúcese a súa ampla calidade evocadora, os cambios de tonalidade e a capacidade expresiva de cada un dos lieder. Neles relátase, sen unha liña argumental definida, o paseo dun camiñante a través dunha paisaxe invernal, xélida e sombría, sen se cruzar con ninguén excepto un zanfonista (Der Leiermann, o último lied), tras coñecer que a súa amada o rexeitou. A súa audición obriga a usar a nosas capacidade intuitiva e imaxinativa para poñernos na pel do personaxe e o seu paseo. A música e a letra van na mesma dirección e unha non sabe vivir sen a outra. Aínda que as letras describen a paisaxe e o que o camiñante sente, o contido da obra vai máis alá, pois intenta relatar unha crise existencial a través de momentos musicais. Moitas das cancións teñen ritmo “de camiñante”, segundo o propio Schubert describiu. Parece que o paso no camiño crece ou decrece en función do estado de ánimo do noso protagonista. Os cambios de acorde de maior a menor, de tonalidade entre cancións, de dinámica, etc., fan destacar a obra como un intento de realzar os sentimentos e vicisitudes que vive o noso despechado andante ao mesmo tempo que interioriza a súa historia.

Cada paso, cada paseo e cada nova paraxe lémbranlle a súa amada, os tempos vividos e a experiencia que ten que sufrir. De aí que cada nova canción varíe en canto a ritmo, sensación, intensidade e emoción, pois toda a historia é un vaivén interno, unha loita por superar o acontecido e continuar coa vida. Os tons menores evocan a mágoa, os maiores os recordos e a alegría, as ganas de volver. Esa analoxía co inverno, a estación da “morte”, do final para pasar a un inicio, resulta maxistralmente descrita por Schubert no seu último ciclo de cancións, en Viaxe de inverno.

16 de marzo – Ensemble Trifolium

Ensemble Trifolium

Carlos Gallifa, violín
Sergio Suárez, violín
Juan Mesana, viola
Javier Aguirre, violoncello

Programa:

J. P. de Almeida: Cuarteto Op. 4 nº 3 en sol menor
J. P. de Almeida: Cuarteto Op. 4 nº 2 en do maior
L. v. Beethoven: Cuarteto Op. 18 nº 6 en si b maior 


Integrado por profesionais con ampla experiencia no campo da interpretación da música antiga, Trifolium pretende dar a coñecer o amplo repertorio camerístico dos séculos XVII, XVIII e principios do XIX, prestando especial interese ao patrimonio musical español.

Ensemble Trifolium participou, entre outros, nos ciclos da Universidade de Salamanca, Universidade Autónoma de Madrid, Caixa España – Duero, Festival Antiqua de Bolzano (Italia), Festival Internacional de Música Antiga de Soto del Real, Ciclo Clásicos no Verán da Comunidade de Madrid, Festival Internacional de Arte Sacro da Comunidade de Madrid, Ciclo de Cámara e Solistas do Teatro Liceo de Salamanca e Días da Música do Centro Cultural de Belém (Portugal). Os seus integrantes colaboraron con numerosas agrupacións tanto orquestrais coma de cámara: Axivil, El Concierto Español, Il Rossignolo, Capilla Real de Madrid, Orquesta Barroca de la Universidad de Salamanca, Segréis de Lisboa, La Paix du Parnasse, Orquesta Barroca de Sevilla, Orquesta Barroca de Tenerife, participando en multitude de festivais tanto en España como no estranxeiro.

A recente aparición do traballo discográfico do Ensemble Trifolium sobre os cuartetos de Luigi Boccherini para o selo Lindoro foi recibida con excelentes críticas pola prensa especializada – disco excepcional da revista Scherzo (xuño 2018) e 5 estrelas nas revistas Ritmo e Melómano – supoñendo unha novidosa aportación baseada nunha lectura moi persoal do universo cuartetístico deste compositor.

JOAO PEDRO DE ALMEIDA: UN MÚSICO ILUSTRADO EN TERRAS LUCENSES

Da pléiade de músicos que acudiron ao Reino de España á chamada da Corte dos Borbóns no século XVIII – Francisco Corselli (1705-1778), Gaetano Brunetti (1744-1798), Luigi Boccherini (1743-1808) – acaso sexa o de Joao Pedro de Almeida (1744 – 1817) o caso máis paradigmático e misterioso.

Se ben Corselli, nacido en Italia, vinculouse á corte de Felipe V e Bárbara de Braganza,  Boccherini, mantívose fiel ao seu contratante o infante Luís Antonio de Borbón, irmán de Carlos III e Brunetti, tamén de orixe italiana, permaneceu ao servizo de Carlos IV ata o final dos seus días, Almeida iniciou a súa carreira en España de forma independente en terras galegas.

Da vida de Joao Pedro de Almeida pouco se soubo ata datas recentes, a pesar do inxente da súa obra, ben coñecida na corte española e portuguesa da súa época. Nacido en Lisboa en 1744, cidade na que comezou a súa vida musical como neno cantor, a súa biografía vai ter un carácter fronteirizo entre España e o seu país de orixe. O seu primeiro posto de importancia será como Mestre de Capela na catedral de Lugo durante oito anos (1775-1783), tras  traballar na catedral de Santiago de Compostela (1771) e Mondoñedo (1772). Despois dunha década como Mestre de Capela na catedral de Astorga trasladarase a Madrid, á Capela do Real Colexio de Nenos Cantores, o que facilitará o seu contacto coa Corte de Carlos IV. O máis enigmático destes anos será a súa propia identidade, confundida ata épocas recentes con outro compositor, Carlos Francisco Almeida,  autor de varias coleccións de música de cámara supostamente nacido en Burgos e que co tempo se descubriu que se trataba de Joao Pedro de Almeida. Foi el mesmo o que inventou unha biografía falsa ao instalarse no noso país? A este respecto todo son conxecturas; o único certo é o enorme legado musical de gran calidade que Almeida deixou no noso país.

Os cuartetos de corda de Joao Pedro de Almeida (36 obras das que se conservan 25) supoñen a contribución máis ampla debida a un compositor na Península Ibérica despois das obras que Luigi Boccherini e Gaetano Brunetti dedicaron ao xénero.  O propio Luigi Boccherini, nunha carta enviada o 13 de xullo de 1797 dende Madrid ao seu editor Pleyel en París, recomenda vivamente a este a publicación de música dun colega seu que residía en Madrid (Almeida), autor dunha importante colección de cuartetos de corda nos cales hai “moi boas virtudes, entre elas o estilo moderno e a moi boa distribución de voces e cuxo estilo é unha mestura de Pleyel, o propio Boccherini (sic) e Haydn”. É así que Pleyel publicou en París unha colección de seis cuartetos do músico portugués. Ao parecer Almeida recibiu de forma continuada encargos da Real Capela e os seus cuartetos estaban dirixidos ao entorno do rei Carlos IV, consumado violinista que executaba entre os seus músicos a voz de segundo violín. Almeida gozou dos favores do rei e formaba parte do seu entorno, como demostran as dedicatorias de varias das súas obras compostas para o círculo real. Coa invasión napoleónica de 1808 e a desaparición da Real Capela, a prolífica carreira compositiva de Almeida verase truncada dada a pouca afección de Fernando VII pola música, véndose obrigado durante os seus últimos anos á tarefa de tradución de tratados musicais.